Wpisz aby wyszukać

Sanktuaria

Rzeszów – Sanktuarium Matki Bożej Rzeszowskiej

Udostępnij

„Nie bój się, chcę na tym miejscu chwałę mego Syna widzieć i nieść pociechę utrapionym”. Wielka światłości otoczyła sędziwą gruszę, a w niej ukazała się Matka Boża. Wtedy te słowa usłyszał Jakub Ado kiedy przechadzał się po swoim sadzie i podziwiał wyjątkowy urodzaj, który pobłogosławił rzeszowską ziemię w 1513 r. Pobożny Ado nie zwlekał długo ze spełnieniem prośby Maryi.
Dzisiaj w miejscu wspomnianego drzewa stoi jednej z najbardziej rozpoznawalnych budynków Rzeszowa, czyli efektowne sanktuarium, z pękatymi murami. We wnętrzu świątyni możemy ujrzeć wytworny, złoty ołtarz z bogato zdobioną figurą Matki Bożej patronki Rzeszowa, która nadal nie zapomina o swojej obietnicy.

Figura Madonny z Dzieciątkiem

Figura Madonny z Dzieciątkiem, stojąca w kaplicy po prawej stronie kościoła, wykonana jest z drewna lipowego. Późnogotycka rzeźba pochodzi z przełomu XV i XVI w. Autor prawdopodobnie wywodził się z kręgu krakowskiej szkoły Wita Stwosza. Maryja na lewej ręce trzyma Jezusa, a w prawej trzyma berło. Dziecię Boże jedną dłonią błogosławi, natomiast w drugiej ściska jabłko. Symbole władzy królewskiej nadają rzeźbie dostojny charakter. Odzienie obu postaci stanowią bogato zdobione sukienki i płaszcze. Na ich głowach widać korony z pozłacanego srebra wysadzane kamieniami.
Pierwsze złote korony dla Matki Bożej ufundował Jerzy Ignacy Lubomirski. Później dwukrotnie dokonano ich kradzieży. Korony poświęcone przez papieża Benedykta XIV w 1754 r. zostały nałożone na skronie Pani Rzeszowskiej 8 września 1763 r. Uroczystościom koronacyjnym przewodniczył abp Wacław Hieronim Sierakowski. Pierwsza rekoronacja odbyła się w 1866 r. Przewodził jej abp Antoni Manstyrski. Druga miała miejsce 30 lat później i dokonał jej bp wileński Karol Hryniewiecki.
W uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny 15 sierpnia 1513 r. Jakub Ado, będąc w swoim sadzie, ujrzał niezwykłą jasność. Mężczyzna upadł na kolana i usłyszał głos Maryi: „Nie bój się, chcę na tym miejscu chwałę mego Syna widzieć i nieść pociechę utrapionym”. Zaniepokojona światłością rodzina przybiegła do ogrodu. Wtedy blask ustał, a oczom wszystkich ukazała się drewniana figurka. Wieść o zdarzeniu rozeszła się bardzo szybko. Miejsce zaczęły odwiedzać coraz liczniejsze pielgrzymki. Podobno dochodziło nawet do cudów przywracania wzroku czy słuchu.
Kult Maryi rósł z roku na rok. Tablice wotywne ukazują różne łaski, których doświadczyli wierni za pośrednictwem cudownej figury. Pani Rzeszowska znana jest z wielu łask. Wierni są przekonani, że wysłuchuje każdego. W 100. rocznicę koronacji w 1863 r. w rzeszowskiej bazylice zgromadziło się niemal 100 tys. wiernych. Innym niezwykle ważnym wydarzeniem był jubileusz (1913 r.) objawień Matki Bożej. W dniu 12 maja 1999 r. decyzją Kongregacji Kultu i Dyscypliny Sakramentów Maryja z sanktuarium bernardynów została obwołana Patronką Miasta Rzeszowa.

Sanktuarium

Najpierw wzniesiono specjalnie dla cudownej figury Matki Bożej drewnianą kapliczkę. W związku z rosnącym kultem maryjnym w latach 1531-36 wybudowano drewniany kościół. Kasztelan sandomierski Mikołaj Spytka Ligęza wraz z żoną Zofią z Rzeszowskich, którzy często odwiedzali sanktuarium, podjęli decyzję o ufundowaniu murowanej świątyni i klasztoru dla zakonników, które stoją do dziś. W 1629 r. dokonano sprowadzenia bernardynów znanych ze szczególnej czci dla Matki Bożej. Niebawem kompleks rozbudowano, a całość została otoczona murem.
Zabudowania są przykładem pięknej architektury barokowej, z elementami renesansowymi i bogatymi rokokowymi dekoracjami. Malowidła freskowe we wnętrzu świątyni pochodzą z drugiej połowy XVIII w. Szczególną wartość zabytkową posiada późnorenesowy ołtarz główny. Nastawę tworzą złocone płaskorzeźby obrazujące sceny Męki Pańskiej. W prezbiterium mieści się mauzoleum rodu Ligęzów oraz bogato rzeźbione stalle. Naprzeciwko kaplicy Matki Bożej znajduje się barokowa kaplica Jezusa Cierpiącego, a w jej centrum – XVII-wieczny obraz Chrystus u słupa. Kościół liczy cztery okazałe ołtarze poświęcone Świętym: Franciszkowi z Asyżu, Antoniemu z Padwy, Józefowi, Janowi z Dukli oraz zabytkowy chór muzyczny wraz z organami. W korytarzu łączącym świątynię z klasztorem mieści się ołtarz Świętego Krzyża należący do najstarszych elementów kościoła. W dniu 12 września 2008 r. kościół został podniesiony do godności bazyliki mniejszej.

Modlitwa

Modlitwa do Matki Bożej Rzeszowskiej
O, cudowna w rzeszowskim kościele Maryjo, któraś na tym miejscu świętym tylu chorych uleczyła, tylu ślepym wzrok przywróciła, tylu smutnych pocieszyła, tylu grzesznikom łaskę nawrócenia wyjednała u Boga i Syna Twojego!
Spoglądnij na mnie okiem miłosierdzia i słodkości. Ilekroć modlić się będę przed Twoim obrazem, bym zawsze u stóp Twoich znalazł światłość w ciemnościach, pomoc w pokusach, ulgę w cierpieniach, wybaczenie w grzechach, nadzieję przy śmierci.
O, jakże mi słodko i dobrze, i miło, gdy z tego padołu, tu na tym miejscu moje serce zbolałe i oko załzawione do Ciebie wznieść mogę. Wysłuchać mię chciej Ty, Matko miłosierdzia, i módl się za mną! Miłosierne oczy Twoje obróć na mnie, O łaskawa, o litościwa, o słodka Panno Maryjo! Amen.

W okolicy warto zobaczyć

Rzeszów

  • Sanktuaria: Matki Bożej Fatimskiej, Matki Bożej Rzeszowskiej, Saletyńskiej Patronki Ludzi Pracy, Świętego Rocha.
  • Kościół farny pw. Świętych Stanisława i Wojciecha Jego początki sięgają pierwszej połowy XV w. Do dziś zachowało się prezbiterium z tego okresu. Pożar nadwątlił mocno świątynię, którą odbudowano w 1623 r. Nawy boczne dodano w 1754 r. Została gruntownie odrestaurowana w latach 1962-76. Cechę charakterystyczną, dzięki której kościół widać ze wszystkich stron, jest barokowa wieża-dzwonnica z XVII w.
  • Klasycystyczny kościół pw. Świętej Trójcy z XVIII w., pierwotnie pełniący rolę kaplicy cmentarnej.
  • Dwie synagogi o charakterze obronnym: staromiejska i nowomiejska z XVII w. Zostały one zniszczone przez hitlerowców i odbudowane po wojnie.
  • Cmentarz pochodzący z XVIII w. Uwagę przykuwają: mogiła powstańców styczniowych oraz nagrobki znanych rzeszowian mające wysoką wartość artystyczną (w formie sarkofagów, kapliczek, kolumn).
  • Nowy cmentarz otworzony w 1910 r. Spoczywają tutaj żołnierze polegli w I wojnie światowej, znajdują się też zbiorowe mogiły ofiar II wojny światowej oraz żołnierzy poległych w walce z UPA.
  • Miejsce po XVI-wiecznym cmentarzu żydowskim zniszczonym w czasie II wojny światowej. Nosi nazwę Placu Ofiar Getta. Upamiętnia go Głaz Pamięci Żydom. W tym miejscu gromadzono Żydów, by wywozić ich do obozów koncentracyjnych. Tutaj stoi też budzący dziś kontrowersje Pomnik Wdzięczności Armii Radzieckiej. Z biegiem lat wmontowano w niego tablicę będącą symbolem walki o wolność narodową.
  • Figura Świętej Katarzyny przy dworcu PKP. Święta Katarzyna od 1851 r. jest patronką związku zawodowego kolejarzy. Tutejsi kolejarze uczcili ją, fundując figurę z białego kamienia przedstawiającą męczennicę z pękniętym kołem, które było narzędziem tortur Świętej.
  • Zamek. Jego początki sięgają drugiej połowy XVI w. Obecna budowla pochodzi z 1902-06. Obok znajduje się Letni Pałac Lubomirskich rozbudowywany na początku XVIII w., przebudowany w XX w.
  • Pałac Jędrzejowiczów. Jego początki sięgają XVI w., w latach 1879-83 był całkowicie przebudowany, obecny kształt został nadany w drugiej połowie XIX w.
  • Pałac Biskupów Rzeszowskich.
  • Dwór Chłapowskich i park poddworski z końca XVIII i początku XIX w.
  • Dwór Skrzyńskich.
  • Dwór Franciszka Piątkowskiego.
  • Ratusz. Wybudowany z fundacji Mikołaja Spytki Ligęzy w 1591 r., przebudowywany w latach 1897-98. Okazale wygląda neogotycka elewacja budynku.
  • Rynek. Tworzą go wzniesione od XVII do XIX w. kamienice, odnowione w XX w. Wśród nich najcenniejsze są: dom Baldorffa, Dom Polonii z klasycystyczną elewacją. Pierwotnie były to budynki jednopiętrowe, później zostały rozbudowane. Na rynku znajduje się pomnik Tadeusza Kościuszki z 1980 r. Oryginał pochodzący z końca w. XIX zburzyli Niemcy w 1940 r. Na rynku można obejrzeć rzeźbę upamiętniającą ojca polskiego bluesa Tadeusza Nalepę, którą wykonali artyści – krakowskie małżeństwo Maślańców.
  • Podziemne piwnice pod kamienicami. Rzeszów był od wieków ważnym punktem handlowym. Znaczny rozwój miasta nastąpił w XVI-XVII w. Wielkie roczne jarmarki spowodowały, że mieszkańcy na miejsce składowania towarów wybrali drążone własnoręcznie piwnice. Ich głębokość sięgała nawet do 10 m. Składały się z trzech poziomów. W XX w. na rynku pojawiły się niebezpieczne zapadliska, więc rozpoczęto prace zabezpieczające. Część piwnic oddano do zwiedzania jako Podziemną Trasę Turystyczną. 34 piwnice zróżnicowane poziomowo pochodzą z różnych wieków, począwszy od XV. Długość trasy wynosi 213 m.
  • Dawna siedziba Rady Powiatowej zaprojektowana przez Tadeusza Stryjeńskiego. Dziś mieści się tu biblioteka.
  • Dom Prevosta.
  • Aleja pod Kasztanami z secesyjnymi zabudowaniami (1899-1903).
  • Teatr im. Wandy Siemaszkowej. Tutaj w 1895 r. podczas zjazdu chłopskiego założono Polskie Stronnictwo Ludowe. Poddasze zajmuje galeria autorska Józefa Szajny.
  • Muzeum Okręgowe w Rzeszowie. Gromadzi liczne eksponaty stałe i przygotowujące wystawy czasowe. Wśród zbiorów dominują pozycje związane ze sztuką, rzemiosłem artystycznym, wyposażeniem wnętrz, historią czy archeologią (z największą w kraju wystawą przedmiotów z okresu wczesnego neolitu). Do szczególnie ciekawych zalicza się zespół zabytków scytyjskich, żelazny miecz tzw. akinakes z V w. czy słynny skarb z V w. z okolicznej Świlczy. Budynek muzeum mieści się w dawnym klasztorze pijarów. Zarówno klasztor, jak i sam kościół pw. Świętego Krzyża pochodzą z pierwszej połowy XVIII w., a kolegium z początku XVIII w. Fundatorką pierwszych zabudowań była córka Mikołaja Spytki Ligęzy Zofia Pudencjana, księżna Ostrogska-Zasławska. Kolegium ufundowali Lubomirscy. W założonej tu później szkole kształcili się znani Polacy, np.: Ignacy Łukasiewicz, Władysław Sikorski, Julian Przyboś. W zespole dawnego konwentu pijarów znajdują się XVII-wieczne obrazy, nagrobki Lubomirskich. XVIII-wieczne wyposażenie kościoła reprezentuje barokowy styl.
  • Muzeum Dobranocek w Rzeszowie. Do ekspozycji należą przedmioty związane z popularnymi bajkami, np. opakowania po gumach Bolek i Lolek, batonach Maja, Wilk i Zając, artykuły spożywcze i kosmetyczne typu miód Maja, szampon, mydełka Jacek i Agatka i inne. Do unikatów należą oryginalne kukiełki, m.in. z bajek: Miś Kolargol, Miś Uszatek, Plastusiowy pamiętnik.
  • Skwer Cichociemnych. Upamiętnia Cichociemnych oraz transport 40 więźniów z Rzeszowa do Oświęcimia w 1940 r., których nazwiska widnieją na kamieniach. Autorem umieszczonej na środku rzeźby jest Józef Szajna.
  • Ogród dziadowski. Swą nazwą nawiązuje do dzieła Adama Mickiewicza, którego dawny pomnik również zdewastowali Niemcy. Obecny wykonał Krzysztof Brzuzan w 1986 r.
  • Zespół stacyjno-dworcowy z 1891 r. Zabytkowa lokomotywa-parowóz TKt48 używana była do końca lat 80. XX w. zarówno do przewozu osób, jak i towarów.
  • Kopia pomnika płk. Leopolda Lisa-Kuli na Placu Farnym. Pierwowzór nie przetrwał II wojny światowej.
  • Pomnik Czynu Rewolucyjnego w Rzeszowie. Wznoszono go w latach 1971-74. Wzbudza różne skojarzenia. Ukazuje dwa liście laurowe, na których po obu stronach umocowane zostały rzeźby autorstwa Mariana Koniecznego. Z jednej strony Nike, bogini zwycięstwa, z drugiej żołnierz, chłop i robotnik, który niesie sztandar stanowiący oznakę rewolucji. Na szczycie zawisł herb Rzeszowa.
  • Tablica upamiętniająca Marcina „Lelewela” Borelowskiego. Zmarł on w 1863 r. Był rzemieślnikiem, działaczem patriotycznym, pułkownikiem wojsk polskich w powstaniu styczniowym.

 

diecezja rzeszowska, powiat rzeszowski, gmina Rzeszów
parafia pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
35-010 Rzeszów, ul. Sokoła 8
tel. (17) 853 34 95
adres mailowy: sanktuarium1513@gmail.com
strona: www.bernardyni.rzeszow.pl
msze święte:
w niedziele i święta – 6.00, 7.30, 9.00, 10.30, (12.00, 15.00 – tylko w niedziele), 16.30, 18.30;
w dni powszednie – 6.00, 7.00, 8.00, 9.00, 18.30
odpusty i uroczystości:
25 marca – Zwiastowanie Najświętszej Maryi Panny
13 czerwca – Świętego Antoniego Padewskiego
29 czerwca – Świętych Piotra i Pawła
2 sierpnia – Matki Bożej Anielskiej
15 lipca – Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny
8 września – Narodzenie Najświętszej Maryi Panny
12 września – Matki Bożej Rzeszowskiej
4 października – Świętego Franciszka z Asyżu
ostatnia niedziela października – rocznica poświęcenia kościoła
8 lipca – Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny
odpust zupełny – każdy wierny może uzyskać raz do roku w wybrany dowolnie dzień
kustosz: o. Rafał Klimas OFM

Zobacz więcej

Napisz komentarz