Wpisz aby wyszukać

Sanktuaria

Bartoszyce – Sanktuarium Świętego Brunona z Kwerfurtu

Udostępnij

Wracając do źródła

Bartoszyce leżą w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, na terytorium dawnej Barcji. Była to jedna z historycznych krain Prus, zamieszkiwana przez plemię Bartów. Rozwijało się tu rolnictwo i pszczelarstwo, które nazywano także bartnictwem, od staropruskiego słowa bartis (po polsku barć), być może jest to właśnie źródło nazwy krainy. W późniejszym okresie tereny te podbili Krzyżacy i wybudowali tu jedną z pierwszych twierdz Zakonu. Wokół zamku szybko rozrosła się osada, którą początkowo nazywano Rosenthal – w wolnym tłumaczeniu „Doliną Róż”. W 1332 r. wielki mistrz Zakonu Luther z Brunszwiku w akcie lokacyjnym nadał miastu nazwę Bartenstein, co oznacza kamień lub skałę Barcji (Bartów), bądź „toporowy kamień”. Dzisiejszą formę ustalono oficjalnie po włączeniu Bartoszyc do Polski. Alternatywne pochodzenie nazwy miasta stosuje Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. Podaje on, iż pierwotna nazwa Bartenstein ma upamiętniać biskupa Bartłomieja, który przyczynił się do chrystianizacji Prus.

Figura Świętego Brunona z Kwerfurtu

Figura Świętego Brunona z Kwerfurtu (po renowacji), fot. Archiwum sanktuarium

W bartoszyckiej świątyni otacza się czcią figurę przedstawiającą Świętego Brunona z Kwerfurtu. Niestety nie posiadamy informacji na temat czasu jej powstania. Nieznany autor ukazał Świętego w postawie triumfującej, ubranego w strój pastoralny i trzymającego w uniesionej wysoko ręce złoty krzyż. W drugiej dłoni Brunon podtrzymuje księgę. Figura dotąd nie została koronowana.
Od czasu powstania tutejszej parafii, jedynej gromadzącej katolików w tym regionie, kult Świętego Brunona bardzo się rozwinął. Czcili go zarówno wierni należący do kościoła rzymskokatolickiego, jak i greckokatolickiego. Ci ostatni uczęszczali do świątyni do 1998 r., za co księża katoliccy w pewnym okresie cierpieli prześladowania. Po wojnie świątynia wciąż odgrywała na tym terenie bardzo ważną rolę, wszystkie uroczystości religijne i państwowe w Bartoszycach rozpoczynały się wspólną modlitwą w kościele Świętego Brunona. Postać mnicha wciąż stanowi spoiwo łączące wiernych różnych narodowości i wyznań. W 2009 r., w tysięczną rocznicę męczeńskiej śmierci, Święty Brunon został oficjalnie ogłoszony patronem miasta. W czasie uroczystości 30 września odsłonięto i poświęcono pomnik ku jego czci, który znajduje się w centrum Bartoszyc, na skwerze przed Urzędem Miasta.

Sanktuarium

Sanktuarium Świętego Brunona w Bartoszycach z lotu ptaka, fot. Archiwum sanktuarium

Bartoszyce otrzymały prawa miejskie w 1332 r. i przez kilka wieków katolicy stanowili w mieście zdecydowaną mniejszość. Pierwsza katolicka parafia powstała dopiero w 1893 r. i pozostała jedyną w mieście aż do 1973 r. Od początku patronował jej Święty Brunon z Kwerfurtu.
Neogotycki, trzynawowy kościół wzniesiono w 1883 r. Konsekrował go 10 września 1889 r. bp Andrzej Thiel. Okres II wojny światowej budynek przetrwał w nienaruszonym stanie, dzięki czemu przeprowadzono później tylko niewielkie prace renowacyjne. W latach 70. odnowiono wieżę, a w 1998 r. kościół wyremontowano.
W neogotyckim wnętrzu mieści się piękne prezbiterium, a także dzwon i witraż przedstawiający Świętych. Zobaczymy tam Brunona w stroju pontyfikalnym, z pastorałem i mieczem oraz Świętych Wojciecha i Bonifacego. Witraże prawdopodobnie wykonał Joseph Machhausen z Koblencji.
Biskup warmiński Edmund Piszcz 7 czerwca 2002 r. podniósł kościół do godności archidiecezjalnego Sanktuarium Świętego Brunona Bonifacego z Kwerfurtu Biskupa i Męczennika.

Modlitwa

Fragment hymnu ku czci Świętego Brunona

Nad naszym krajem słońce promienne
Głosi pochwałę świętego męża,
A krew męczeńska, którą on przelał,
Umacnia wiarę polskiego ludu.
(…)
Jak wielki Wojciech Prusy pogańskie,
Pięciu zaś Braci lechicką puszczę,
Tak biskup Bruno śmiercią niewinną
Niegdyś uświęcił podlaską ziemię.

Niech się raduje cała Ojczyzna,
Bogu składając za niego dzięki,
A dobry pasterz niechaj prowadzi
Naród Polaków pokoju drogą.

Zobacz także: Giżycko – Sanktuarium Świętego Brunona z Kwerfurtu

W okolicy warto zobaczyć

  • Park krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej, który zachwyca przede wszystkim wielkim bogactwem terenu, na którym znajdziemy wąwozy, jary, jeziora, strumienie, oczka wodne czy mokradła. Doliny osiągają tu głębokość nawet 40–60 metrów. Najbardziej interesująco prezentuje się obszar krawędziowy wraz z dolinami uchodzących do Zalewu Wiślanego (potoków: Suchacz, Kamienica, Stradanka, Grabianka) i okoliczne, urokliwie położone miejscowości, np. Kadyny, Suchacz, Kamionek Wielki.

Bartoszyce

  • Kościół pw. Świętego Jana Ewangelisty i Matki Bożej Częstochowskiej z pierwszej połowy XIV w. W trzynawowej budowli uwagę zwracają piękne kaplice Świętej Marii Dziewicy (1406 r.) i Świętej Anny (1414 r.), płaskorzeźby z terakoty przedstawiające Święte Małgorzatę i Katarzynę, późnogotycki krucyfiks oraz organy z XVII w.
  • Kościół pw. Świętego Jana Chrzciciela z XIV w., w którym warto obejrzeć gotycką mensę, rzeźby ołtarzowe oraz pięknie ozdobioną ambonę z 1706 r.
  • XVIII-wieczny spichlerz, w którym obecnie mieści się restauracja. Jej właściciel jest znanym w regionie miłośnikiem i kolekcjonerem staroci, a część jego interesującej kolekcji można obejrzeć w lokalu. Wnętrze zdobią m.in. narzędzia domowe i gospodarskie z XIX i XX w.
  • Brama Lidzbarska z ok. 1648 r. stanowiąca fragment murów obronnych miasta.
  • Park Elżbiety, w którym znajduje się uroczy staw w kształcie serca oraz ciąg spacerowy wzdłuż Łyny.
  • Most kolejowy na rzece Łynie zbudowano w połowie XIX w., by połączyć ówczesną miejscowość Bartenstein z dzisiejszym Królewcem. Ma konstrukcję betonowo-stalową opartą na czterech podporach. Obecnie to jedyny kolejowy most na Łynie w kierunku obwodu kaliningradzkiego.

Dębówko

  • Dwór klasycystyczny z XIX w. i pozostałości otaczającego go parku. Obecnie mieści się w nim hotel oraz restauracja.

Gile

  • Dwór z 1916 r. z parkiem.

Kinkajmy

  • Jezioro Kinkajmskie o powierzchni 148 ha leży cztery kilometry na południowy-wschód od Bartoszyc. Jego wody zasila (poprzez kanał) rzeka Pisa, do której także uchodzi odpływowy rów z jeziora. Odpływ odbywa się przez tzw. mnich spustowy znajdujący się w pd.-wsch. części zbiornika. Jezioro jest płytkie, jego średnia głębokość wynosi tylko 0,9 m (maksymalna do 1,7 m). W tym mocno zarośniętym jeziorze można spotkać szczupaki, karasie, okonie, liny i karpie. W okresie jesiennym przeprowadzane są tu gospodarcze odłowy ryb.

Lusiny

  • Neoklasycystyczny, parterowy dwór z XIX w. wybudowano na rzucie prostokąta i przykryto dwuspadowym dachem. Obecnie obiekt stanowi siedzibę Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.
  • Przydworski park o charakterze krajobrazowym.
  • Warto obejrzeć także klasycystyczne, XIX-wieczne pałace i dwory rozsiane po okolicznych miejscowościach, m.in. w Łojdach, Pienach, Połęczu, Rusajnach czy Sędławkach.

archidiecezja warmińska, powiat bartoszycki, miasto Bartoszyce
Parafia pw. Świętego Brunona z Kwerfurtu
11-200 Bartoszyce, ul. Kętrzyńska 46
tel. 89 762 20 43
adres e-mail: parafiabrunon@wp.pl
strona: swietybrunon.eu
Msze Święte:
w niedziele i święta – 8.00, 10.00, 11.15, 12.30, 18.00;
w dni powszednie – 7.00, 18.00
odpusty i uroczystości:
3 maja – Najświętszej Marii Panny Królowej Polski
12 sierpnia – Świętego Brunona z Kwerfurtu

kustosz: ks. Janusz Jarosz

Tags:

Napisz komentarz